Kijk opnieuw

Digitale pedagogische casustool voor docententeams

Soms ontstaat in een team al snel een beeld van een student.

Hij is ongemotiveerd.
Ze kan niet tegen feedback.
Hij moet gewoon zelfstandiger worden.
Deze klas is nu eenmaal lastig.

Zo’n eerste indruk kan begrijpelijk zijn. Alleen vertelt hij nog niet altijd wat er werkelijk gebeurt of wat een student nodig heeft.

Kijk opnieuw helpt docententeams om bij herkenbare situaties iets langer nieuwsgierig te blijven. Niet door gedrag goed te praten of overal een ingewikkelde verklaring achter te zoeken, maar door preciezer te kijken, verschillende mogelijkheden naast elkaar te zetten en pas daarna te bepalen wat een passende pedagogische stap kan zijn.

De tool is ontwikkeld voor gebruik tijdens teamoverleg, intervisie, casusbesprekingen en professionalisering in het mbo.

Wat krijg je?

Je ontvangt twee digitale PDF-bestanden:

• een interactieve teamtool van 113 pagina’s met 42 mbo-casussen, 6 theoretische lenzen, begeleiderspagina’s, teamkaarten, klikbare navigatie en invulvelden;

• een apart printpakket waarmee je casussen en verdiepingskaarten zelf kunt printen wanneer je liever met papier werkt.

Je ontvangt dus geen fysieke kaartenset per post. Het product wordt digitaal geleverd.

Eerst zelf kijken, daarna verdiepen

Bij iedere casus ziet het team eerst alleen de situatie.

Je bespreekt bijvoorbeeld:

Wat zien we feitelijk?
Welke eerste verklaring komt bij ons op?
Wat weten we nog niet?

Pas daarna open je de verdieping.

Daar vind je mogelijke kijkrichtingen, een voorbeeldvraag voor de student, een kleine pedagogische aanpassing en een teamvraag waarmee je het gesprek verder kunt brengen.

Zo wordt de theorie niet gebruikt om een student in een hokje te plaatsen, maar om meer mogelijkheden te onderzoeken.

42 herkenbare mbo-casussen

De situaties gaan onder andere over studenten die moeilijk beginnen, opdrachten uitstellen, veel bevestiging vragen, hulp juist vermijden, snel opgeven, sterk reageren op feedback, moeite hebben met overzicht of zich weinig zichtbaar laten zien in de groep.

Ook komen BBL, werk en privé, groepsdynamiek, verwachtingen van docenten en beeldvorming binnen teams aan bod.

Daarnaast bevat de tool een aantal dilemma-casussen waarin het antwoord niet automatisch is dat de docent meer moet aanpassen. Soms zijn duidelijke verwachtingen, begrenzen en verantwoordelijkheid bij de student laten juist onderdeel van goed pedagogisch handelen.

Zes theoretische lenzen

Tijdens een casusbespreking kun je dezelfde situatie opnieuw bekijken vanuit:

motivatie en psychologische basisbehoeften
zelfeffectiviteit
stress en coping
executieve functies
belonging en sociale veiligheid
de blik en verwachtingen van de docent

De theorie is bewust compact gehouden. Dit is geen studieboek of uitgebreide theoretische opleiding.

De lenzen geven voldoende achtergrond om een teamgesprek te verdiepen en verwijzen naar de theoretische basis, maar zijn vooral bedoeld om theorie praktisch te gebruiken bij situaties die docenten dagelijks tegenkomen.

Voor een overleg van 10 minuten of een langere casusbespreking

Je hoeft de tool niet van voor naar achter door te werken.

Er zijn verschillende manieren om hem te gebruiken. Je kunt in tien minuten één casus en één lens bespreken, twee perspectieven naast elkaar zetten of uitgebreider werken met de vaste beweging:

ZIEN → VRAGEN → BEGRIJPEN → AFSTEMMEN → CHECKEN

De begeleiderspagina’s helpen degene die het gesprek leidt om te voorkomen dat een bespreking verandert in diagnosticeren, oplossingen stapelen of vooral praten óver een student zonder eerst goed te onderzoeken wat bekend is.

Van gesprek naar praktijk

Een goed teamgesprek is pas waardevol als het ook iets oplevert voor de praktijk.

Daarom bevat Kijk opnieuw onder andere de invulbare kaart Morgen anders.

Daarop bepaal je bijvoorbeeld:

wat je preciezer wilt observeren,
welke conclusie je voorlopig nog open wilt houden,
wat je de student wilt vragen,
welke kleine verandering je gaat proberen
en wat je bewust bij de student laat.

Met de vervolgkaart En, wat gebeurde er? kijk je later terug.

Hielp de gekozen aanpak?
Wat zag je?
Wat vertelde de student?
En wat begrijp je nu anders?

Zo wordt checken daadwerkelijk onderdeel van het pedagogisch handelen.

Wat deze tool nadrukkelijk niet is

Kijk opnieuw is geen diagnostisch instrument.

De kaarten vertellen je niet waarom een student bepaald gedrag laat zien en geven geen vaste aanpak voor ADHD, autisme, angst, motivatieproblemen of andere diagnoses.

Ook krijg je geen kant-en-klare oplossing voor iedere student.

De tool helpt teams juist om onderscheid te maken tussen wat zij zien, wat zij denken en wat zij nog moeten onderzoeken.

Wanneer er zorgen zijn over welzijn of veiligheid, blijven de ondersteuningsroutes en afspraken van de eigen organisatie leidend.

Voor wie?

Kijk opnieuw is bedoeld voor mbo-docenten, mentoren, SLB’ers, onderwijsteams en andere professionals die samen willen werken aan pedagogisch handelen.

Je hebt geen voorkennis van de theorie nodig.

De tool is vooral geschikt voor teams die hun casusbesprekingen minder willen laten draaien om:

“Wat moeten we met deze student?”

en vaker om:

“Wat zien we eigenlijk, wat weten we nog niet en wat kunnen we bewust proberen?”

Digitaal gebruiken en zelf printen

De interactieve versie is gemaakt voor gebruik op laptop of digibord. Voor de klikbare navigatie en invulvelden werkt de PDF het prettigst in Adobe Acrobat Reader.

Wil je tijdens een overleg liever kaarten op tafel leggen? Dan gebruik je het meegeleverde printpakket en print je alleen de kaarten die je nodig hebt.

De printversie is bedoeld om zelf te printen. Je ontvangt geen professioneel gedrukte of gesneden kaarten.

De bedoeling van Kijk opnieuw

Niet ieder gedrag heeft een diepere verklaring.

Niet iedere student heeft extra ondersteuning nodig.

En begrijpen betekent niet dat grenzen of verwachtingen verdwijnen.

Kijk opnieuw nodigt vooral uit om vóór het handelen één vraag extra te stellen:

Wat zien we werkelijk, en wat hebben we misschien al ingevuld?

Want soms is de eerste indruk terecht.

En soms verandert er iets wanneer je nog één keer kijkt.