Eerst begrijpen, dan handelen

Interactieve gids voor pedagogisch kijken naar verschillen tussen mbo-studenten

Een student begint niet. Een ander vraagt voortdurend om bevestiging. Iemand reageert fel op feedback, stelt alles uit of lijkt tijdens de les nauwelijks aangehaakt.

Als docent zie je gedrag, maar je weet niet altijd meteen wat erachter zit. En juist daar begint pedagogisch handelen.

Eerst begrijpen, dan handelen helpt mbo-docenten om gedrag niet te snel te verklaren, maar eerst beter te kijken, gerichter vragen te stellen en bewust te kiezen wat in het eigen handelen kan helpen.

Het is geen boek met diagnoses, standaardoplossingen of recepten voor ‘lastig gedrag’. Je krijgt juist theoretische achtergrond én een praktische manier om die kennis te gebruiken in de dagelijkse onderwijspraktijk.

Wat vind je in deze gids?

De gids neemt je mee langs zes pedagogische en psychologische perspectieven:

• motivatie, autonomie, competentie en verbondenheid;

• zelfeffectiviteit en succeservaringen;

• stress en coping;

• executieve functies;

• belonging en sociale veiligheid;

• verwachtingen, attributies en de blik van de docent.

De theorie wordt steeds gekoppeld aan herkenbare mbo-situaties. Je leest dus niet alleen wat een begrip betekent, maar vooral:

Wat zou ik hiervan bij een student kunnen zien? Wat weet ik nog niet? Wat kan ik vragen? En wat kan ik in mijn eigen handelen proberen?

De rode draad: vijf stappen

Door het hele product heen werk je met:

ZIEN → VRAGEN → BEGRIJPEN → AFSTEMMEN → CHECKEN

Daarmee leer je bijvoorbeeld onderscheid maken tussen:

“Deze student is ongemotiveerd”

en:

“Ik zie dat deze student bij deze opdracht niet begint. Wat kan hier spelen en wat moet ik nog begrijpen?”

De theorie helpt je om mogelijke verklaringen te onderzoeken, zonder van een vermoeden meteen een conclusie of label te maken.

Theorie gekoppeld aan echte situaties

Je werkt met uitgebreide mbo-casussen rond onder andere:

• niet beginnen;

• snel opgeven;

• veel bevestiging vragen;

• uitstellen;

• fel reageren op feedback;

• weinig zichtbaar deelnemen;

• moeite hebben met organiseren;

• school, werk en privé combineren.

Bij de casussen onderzoek je verschillende verklaringen en handelingsmogelijkheden. Er is bewust niet steeds één ‘goed antwoord’: twee studenten kunnen hetzelfde gedrag laten zien en toch iets heel anders nodig hebben.

Van begrijpen naar handelen

Naast theorie bevat de gids een praktisch pedagogisch handelingsrepertoire. Je onderzoekt wanneer het bijvoorbeeld helpt om te:

verduidelijken, verkleinen, structureren, ruimte geven, ondersteunen, activeren, verbinden of begrenzen.

Daarbij blijft steeds de vraag:

Wat wil ik dat deze student na mijn ondersteuning uiteindelijk meer zelf kan?

Ook komt aan bod waar je rol als docent ophoudt, wanneer andere ondersteuning nodig kan zijn en hoe je betrokken kunt blijven zonder hulpverlener te worden.

Wat krijg je?

Je ontvangt één interactieve PDF van 48 pagina's, met onder andere:

• zes uitgewerkte theoretische lenzen;

• de vijfstappenaanpak ZIEN – VRAGEN – BEGRIJPEN – AFSTEMMEN – CHECKEN;

• acht uitgebreidere praktijkcasussen uit het mbo;

• concrete voorbeeldvragen en pedagogische handelingsmogelijkheden;

• een praktisch handelingsrepertoire;

• reflectie- en analysevragen;

• printbare praktijktools;

• klikbare navigatie;

• invulvelden waarmee je direct in de PDF kunt werken.

De PDF kun je digitaal gebruiken of delen ervan printen voor eigen gebruik.

Voor wie?

Deze gids is gemaakt voor mbo-docenten, mentoren en SLB'ers die meer theoretische onderbouwing zoeken bij hun pedagogisch handelen, maar geen zwaar studieboek willen lezen.

Hij past vooral bij professionals die zichzelf vragen stellen als:

Waarom haakt deze student hier af?
Is dit onwil of lukt iets nog niet?
Wanneer moet ik meer structuur bieden en wanneer juist ruimte?
Hoe voorkom ik dat ik te snel invul wat er speelt?
Wat kan ik als docent doen en waar ligt mijn grens?

Wat is dit product niet?

Dit is geen diagnostisch instrument, geen handboek over stoornissen en geen verzameling kant-en-klare oplossingen voor ieder studentgedrag.

De gids helpt je ook niet om studenten volledig te ‘doorgronden’.

Wat hij wél doet: theorie vertalen naar een zorgvuldiger manier van kijken, vragen stellen en handelen in gewone onderwijssituaties.

Direct toepasbaar, zonder de theorie over te slaan

Je kunt de gids van voor naar achter doorwerken, maar dat hoeft niet. Via de interactieve route kun je ook starten bij een situatie die je uit je eigen praktijk herkent en van daaruit verder lezen.

Zo is Eerst begrijpen, dan handelen bedoeld: niet als boek dat na één keer lezen in een map verdwijnt, maar als gids waar je opnieuw bij kunt pakken wanneer je bij een student denkt:

Ik zie wat er gebeurt. Nu wil ik eerst beter begrijpen wat hier nodig kan zijn.