Wat je kunt zeggen en doen als een lessituatie lastig wordt
Pedagogisch reageren in het moment
Wat je kunt zeggen en doen als een lessituatie lastig wordt
De groep wordt niet stil. Een student weigert te beginnen. Iemand reageert boos op een correctie. Je ziet dat een leerling zich terugtrekt of dat iemand wordt buitengesloten.
Op zulke momenten moet je als docent snel kiezen. Wat begrens je direct? Welke woorden gebruik je? Wat bespreek je later? En wat doe je als je eerste reactie niet werkt?
Pedagogisch reageren in het moment is een praktische interactieve PDF voor docenten die duidelijk én menselijk willen handelen in lastige lessituaties. Je krijgt geen lange theorie of vast script, wel rustige voorbeeldzinnen, concrete acties en een plan B.
Zo hoef je midden in een gespannen situatie niet alles zelf te bedenken.
Duidelijk begrenzen en de relatie behouden
Pedagogisch reageren betekent niet dat je lastig gedrag goedpraat. Het betekent dat je begrenst wat niet kan, beschermt wat nodig is en blijft kijken naar een werkbare volgende stap.
De toolkit helpt je werken met vier eenvoudige bewegingen:
-
Zien: wat gebeurt er feitelijk?
-
Begrenzen: wat moet nu stoppen, beginnen of duidelijk worden?
-
Openen: is er ruimte voor een keuze of korte vraag?
-
Opvolgen: wat vraagt een gesprek, herstel, documentatie of extra ondersteuning?
Je gebruikt deze stappen als kompas. Je hoeft ze niet in iedere situatie allemaal te doorlopen. Bij onveiligheid handel je direct en volg je de afspraken van jouw school.
Twintig herkenbare lessituaties
De toolkit helpt je onder andere wanneer:
-
De groep niet stil wordt.
-
Iemand door je uitleg heen praat.
-
Een telefoon aandacht blijft vragen.
-
Een leerling of student herhaaldelijk te laat komt.
-
De groep je aanwijzing negeert.
-
Iemand weigert te beginnen.
-
Een deelnemer de les zinloos noemt.
-
Niemand op je vraag reageert.
-
Werk steeds niet wordt ingeleverd.
-
Iemand voortdurend bevestiging vraagt.
-
Een correctie boosheid oproept.
-
Een deelnemer zichtbaar overprikkeld raakt.
-
Iemand zich volledig terugtrekt.
-
Een leerling of student tijdens de les begint te huilen.
-
Een deelnemer iets zorgelijks vertelt.
-
De groep iemand uitlacht.
-
Twee deelnemers elkaar blijven uitdagen.
-
Iemand een discriminerende opmerking maakt.
-
Een deelnemer wordt buitengesloten.
-
De sfeer in de groep plotseling omslaat.
Iedere casus heeft dezelfde rustige opbouw
Je ziet per lessituatie:
-
Wat je feitelijk kunt waarnemen
-
Wat op dat moment het belangrijkste doel is
-
Een voorbeeldzin die je kunt gebruiken
-
Drie concrete acties
-
Wat je later kunt bespreken
-
Wat je beter kunt vermijden
-
Een plan B wanneer je eerste reactie niet werkt
De vaste opbouw zorgt ervoor dat je snel vindt wat je nodig hebt. Je hoeft niet eerst het hele document door te lezen.
Wat krijg je?
Je ontvangt een complete interactieve PDF van 38 pagina’s met:
-
Twintig uitgewerkte lessituaties
-
Het reactiekompas: zien, begrenzen, openen en opvolgen
-
Hulp voor de eerste dertig seconden
-
Voorbeeldtaal die begrenst zonder te vernederen
-
Een afweging tussen wat nu moet en wat later kan
-
Een stappenplan wanneer je eerste reactie niet werkt
-
Een veiligheids- en doorverwijsroute
-
Een snelkaart voor tijdens de les
-
Een invulblad voor een terugkerende situatie
-
Een herstelblad voor wanneer je zelf te scherp reageerde
-
Een reflectieblad voor na een moeilijke les
-
Een observatieblad voor collegiale feedback
-
Een beknopte pedagogische onderbouwing
-
23 digitale invulvelden
-
139 aanklikbare navigatielinks
Voor wie is deze toolkit?
Pedagogisch reageren in het moment is gemaakt voor docenten in alle onderwijssectoren.
De situaties zijn herkenbaar in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, mbo, hbo, volwasseneneducatie en andere leeromgevingen. Je kunt de woorden leerling, student, deelnemer of cursist gebruiken, afhankelijk van jouw onderwijscontext.
De toolkit is geschikt voor beginnende én ervaren docenten. Ook mentoren, studieloopbaanbegeleiders, onderwijsassistenten en docententeams kunnen ermee werken.
Interactieve en printbare PDF
Via het aanklikbare overzicht ga je direct naar de lessituatie die je nodig hebt. De invulbladen kun je digitaal invullen en als eigen kopie bewaren.
Een betaald Adobe-abonnement is niet nodig. Open het bestand bij voorkeur in de gratis Adobe Acrobat Reader of een ander PDF-programma dat interactieve invulvelden ondersteunt. In een browser of op een Chromebook kan de werking per programma verschillen.
Werk je liever op papier? De PDF is ook op A4-formaat te printen.
Ontwikkeld vanuit een pedagogische blik
De toolkit is ontwikkeld door Judith Peinemann, onderwijskundig pedagoog en oprichter van Studio Umoya.
De inhoud verbindt praktisch klassenmanagement met pedagogisch handelen, docent-studentrelaties, sociale veiligheid en ondersteuning van gedrag. De gebruikte bronnen zijn opgenomen in de PDF.
Je hoeft niet ieder moment foutloos op te lossen
Een lastige les betekent niet dat je een slechte docent bent. Sommige situaties vragen om begrenzen, andere om vertragen, herstellen of hulp inschakelen.
Pedagogisch reageren in het moment helpt je om onder druk rustiger te kiezen wat je zegt en doet.
Duidelijk waar het nodig is. Menselijk waar het kan. Professioneel in de opvolging.
Download de interactieve PDF en geef jezelf meer houvast tijdens lastige lessituaties.