Eén les, meerdere ingangen

Differentiëren zonder drie lessen te maken

Je wilt recht doen aan de verschillen in je klas. Tegelijk wil je niet iedere avond drie versies van dezelfde les voorbereiden.

Eén les, meerdere ingangen helpt je om praktisch te differentiëren vanuit één gezamenlijk leerdoel en één duidelijke basisles. Je kiest alleen de aanpassingen die jouw groep op dat moment nodig heeft. Zo blijft je les overzichtelijk, haalbaar en inhoudelijk sterk.

Geen vaste niveaugroepen en geen compleet aparte opdrachten. Wel kleine, doelgerichte verschillen in toegang, uitleg, ondersteuning, verwerking, tempo, uitdaging en leercheck.

Praktisch differentiëren in iedere les

De toolkit werkt met zes eenvoudige differentiatieknoppen:

• Toegang: help deelnemers om de inhoud binnen te komen met voorkennis, voorbeelden of taalsteun.

• Uitleg: varieer met een korte instructie, visuele uitleg, voordoen of samen starten.

• Steun: gebruik tijdelijk een stappenplan, voorbeeld, keuzehulp of tussencheck.

• Verwerking: laat dezelfde kern op verschillende manieren oefenen.

• Tempo en uitdaging: bied extra tijd, een tussenstap of meer verdieping.

• Leercheck: geef verschillende mogelijkheden om begrip en ontwikkeling zichtbaar te maken.

Je hoeft niet alle knoppen tegelijk te gebruiken. Eén of twee gerichte keuzes kunnen al voldoende zijn.

Wat krijg je?

Je ontvangt een complete interactieve PDF van 36 pagina’s met:

• Een helder en praktisch model voor differentiatie

• De zes differentiatieknoppen

• Een snelle voorbereidingsroute van tien minuten

• Een invulblad voor groepssignalen

• Een werkblad voor het gezamenlijke leerdoel

• Een basisroute, steunroute en verdiepingsroute

• Zes herkenbare situaties uit de onderwijspraktijk

• Een complete lesvoorbereiding op één pagina

• Lesformats voor kennislessen, praktijklessen en samenwerkend leren

• Drie sectorneutrale lesvoorbeelden

• Een reflectieblad voor na de les

• Een observatieformulier voor collegiale feedback

• Een beknopte theoretische onderbouwing

• 47 digitale invulvelden

• Aanklikbare navigatie door de hele PDF

Voor welke situaties kun je de toolkit gebruiken?

De voorbeelden en hulpmiddelen helpen onder andere wanneer:

• Taal of lezen de start van een opdracht belemmert

• De voorkennis binnen de groep uiteenloopt

• Niet iedereen in hetzelfde tempo werkt

• Sommige deelnemers meer hulp nodig hebben om zelfstandig te beginnen

• Ondersteuning afhankelijkheid dreigt te vergroten

• Snelle werkers behoefte hebben aan echte verdieping

De toolkit schrijft niet voor wat je precies moet doen. Je krijgt vragen, voorbeelden en mogelijkheden waarmee je een passende keuze kunt maken voor jouw les en jouw groep.

Voor wie is deze differentiatie-toolkit?

Eén les, meerdere ingangen is gemaakt voor docenten in alle onderwijssectoren. De aanpak is bruikbaar in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, mbo, hbo, volwasseneneducatie en andere leeromgevingen.

In de toolkit wordt meestal gesproken over ‘de groep’ en ‘iedereen’. Je kunt hier leerlingen, studenten, deelnemers of cursisten lezen, afhankelijk van jouw onderwijscontext.

Zo gebruik je de toolkit

1. Bepaal het gezamenlijke leerdoel.

2. Kijk naar het belangrijkste signaal in de groep.

3. Kies één of twee differentiatieknoppen.

4. Maak een basisroute, steunroute of verdiepingsroute.

5. Controleer tijdens de les of de aanpassing helpt.

Zo wordt differentiëren geen extra les naast je gewone les, maar een kleine en bewuste aanpassing binnen je bestaande voorbereiding.

Interactieve én printbare PDF

Je kunt de PDF digitaal invullen en als eigen kopie opslaan. De aanklikbare knoppen brengen je direct naar het onderdeel dat je nodig hebt.

Een betaald Adobe-abonnement is niet nodig. Gebruik bij voorkeur de gratis Adobe Acrobat Reader of een ander PDF-programma dat interactieve invulvelden ondersteunt. Het gedrag van invulvelden kan in een internetbrowser of op een Chromebook per programma verschillen.

Liever op papier werken? De toolkit is ook op A4-formaat te printen.

Ontwikkeld vanuit de onderwijspraktijk

Deze toolkit is ontwikkeld door Judith Peinemann, onderwijskundig pedagoog en oprichter van Studio Umoya. De inhoud verbindt praktische lesvoorbereiding met inzichten over differentiatie, formatief handelen en Universal Design for Learning.

Eén gezamenlijke kern, meerdere mogelijkheden

Een les hoeft niet voor iedereen hetzelfde te verlopen. Met een heldere basis en een paar bewuste keuzes geef je verschillen ruimte, zonder je voorbereiding onnodig groot te maken.

Download Eén les, meerdere ingangen en maak van differentiatie een haalbaar onderdeel van je dagelijkse lessen.

Let op: sla de pdf op met een eigen naam!