Een student gaat aan de slag, een ander blijft wachten en een derde vraagt steeds of het goed is. Bij het ontwerpen van een mbo-les kun je vooraf bedenken welk houvast studenten nodig hebben. Is het doel duidelijk? Kunnen ze zien wat kwaliteit betekent? En welke ruimte hebben ze om een passende aanpak te kiezen?
Met leerenergie bedoel ik binnen mijn aanpak de energie en ruimte die een student ervaart om te beginnen, mee te doen en door te gaan. Mijn Leerenergiemodel biedt vijf gesprekspunten: betekenis, autonomie, competentie, relatie en energie & herstel. Het is een praktisch kijkkader, geen meetinstrument. Vraag studenten daarom ook hoe zij de les ervaren.
1. Maak doel en verwachtingen concreet
Kies wat studenten aan het einde van deze les moeten kunnen laten zien. Verbind dat aan een herkenbare beroepssituatie. Bespreek een voorbeeld en enkele kwaliteitscriteria. Bij een klantgesprek kan dat zijn: een open vraag stellen, het antwoord samenvatten en controleren of je de klant goed begrijpt.
Vraag: “Waaraan herken jij straks dat je de klantvraag helder hebt gekregen?” Laat studenten het doel in eigen woorden verwoorden. Geef extra uitleg als dat nodig is.
2. Kies passende oefening, steun en keuzeruimte
Bedenk waar studenten zelfstandig kunnen oefenen en waar een voorbeeld, instructie of tussenstap nodig is. Laat ze bijvoorbeeld een klantcasus kiezen, terwijl het leerdoel en de criteria voor iedereen helder blijven. Spreek af hoe iemand hulp kan vragen.
Vraag: “Wat kun je al zelf proberen en waarbij helpt het als ik even meekijk?” Bespreek ook wat de taak vraagt aan concentratie en tijd. Een afgebakend oefenmoment kan overzicht bieden; controleer bij de student of dat zo wordt ervaren.
3. Plan een terugblik met een vervolg
Reserveer tijd om werk en ervaringen te bespreken. Wat laat de student al zien? Waar ontbreekt nog kennis of oefening? Vraag welke uitleg of ondersteuning hielp. Maak de volgende oefenstap concreet en geef de student gelegenheid om die uit te proberen.
Vraag: “Welke vraag werkte in jouw gesprek, en wat wil je in de volgende ronde anders proberen?”
Fictief voorbeeld: een les klantgesprekken van 45 minuten
Een docent bereidt een les voor over het verhelderen van een klantvraag. De eerste vijf minuten bespreekt de groep een herkenbare situatie. Daarna doet de docent in vijf minuten een kort gesprek voor. Studenten benoemen de open vraag, samenvatting en controle op begrip.
In vijf minuten kiest ieder tweetal een casus en bereidt ieder een openingsvraag voor. Daarna oefenen studenten vijftien minuten: beiden voeren een kort gesprek en bespreken met de criteria wat al lukt. De docent luistert mee en geeft waar nodig gerichte uitleg.
In de volgende tien minuten kiest iedere student één verbeterpunt en oefent het gesprek opnieuw. De laatste vijf minuten noteert ieder een bruikbare vraag en een volgende oefenstap. De docent vraagt ook welke steun hielp en welke uitleg nog ontbreekt. Dat geeft aanknopingspunten voor de volgende les.
Verder met jouw les of begeleiding
Bekijk voor de opbouw over een hele onderwijsperiode het artikel Curriculumontwerp: samenhang tussen school en BPV.
Wil je een student betrekken bij wat helpt? Bekijk de gesprekshulpen voor leerenergie en welzijn. Lees ook de onderbouwing en grenzen van mijn aanpak. Samen met collega's oefenen kan tijdens een incompanytraining met eigen praktijksituaties.