Een student kan iets graag willen leren en toch niet beginnen. Motivatie en leerenergie geven verschillende ingangen om met de student te bespreken wat er nodig is.
Motivatie gaat over hoeveel iemand gemotiveerd is én over de redenen om iets te doen. Met leerenergie gebruik ik binnen mijn aanpak een praktische invalshoek: welke energie en ruimte ervaart deze student op dit moment om te beginnen, mee te doen en door te gaan?
Motivatie: welke redenen heeft de student om te leren?
Een student kan leren uit interesse, omdat een opdracht belangrijk is voor een toekomstig beroep, of om aan verwachtingen te voldoen. Ryan en Deci (2000) onderscheiden intrinsieke motivatie, vanuit interesse of plezier, en verschillende vormen van extrinsieke motivatie. Ook een doel buiten de activiteit zelf kan door de student als waardevol worden ervaren.
Vraag daarom bijvoorbeeld: “Wat wil jij hiermee leren?” of “Waar kun je dit in je beroep voor gebruiken?” Bespreek ook welke verwachtingen de student ervaart. Het antwoord helpt je begrijpen wat de student beweegt.
Leerenergie: wat maakt leren op dit moment mogelijk?
Leerenergie is in mijn begeleiding een werkbegrip om de ervaren ruimte om te leren te bespreken. Het is geen aangetoonde energiestroom en het vervangt de wetenschappelijke kennis over motivatie niet.
Vraag naast de reden om te leren ook: “Wat helpt jou om nu een volgende stap te zetten?” Zo betrek je de opdracht, de uitleg, de begeleiding en de omstandigheden. Je onderzoekt samen; je leidt de ervaring van de student niet alleen af uit diens gedrag.
Vijf pijlers als praktisch kijkkader
Het Leerenergiemodel van Studio Umoya biedt vijf aandachtspunten. Gebruik ze om een passende vraag of verandering te kiezen:
- Betekenis: verhelder het leerdoel en verbind de opdracht aan een herkenbare situatie.
- Autonomie: bespreek welke keuzes de student binnen de opdracht kan maken.
- Competentie: maak verwachtingen begrijpelijk en geef uitleg, een voorbeeld of oefening waar dat nodig is.
- Relatie: laat merken dat vragen welkom zijn en spreek af hoe de student hulp kan krijgen.
- Energie & herstel: bespreek hoe de student de belasting ervaart en welke aanpassing op dit moment passend is.
Deze pijlers gebruik ik als gespreks- en reflectiekader. Ze leveren hier geen testuitslag op. Bied keuzevrijheid samen met duidelijke leerdoelen, kwaliteitseisen en de ondersteuning die de student nodig heeft.
Een voorbeeld: willen leren en toch vastlopen
Fictieve situatie: Nora wil beter worden in klantgesprekken. Ze ziet het belang van de oefening, maar weet niet hoe ze haar eerste vraag kan formuleren. De docent doet een korte opening voor en bespreekt wat die vraag passend maakt. Nora kiest vervolgens een opening om zelf te oefenen.
De reden om te leren was al aanwezig. In deze situatie wordt extra houvast afgesproken. Bij de terugblik bespreken Nora en de docent wat lukte, hoe Nora de steun ervoer en wat haar volgende oefenstap wordt.
Wat kun je morgen proberen?
Kies één situatie waarin een student moeilijk tot leren komt. Benoem wat je ziet, vraag naar de ervaring van de student en spreek een haalbare stap met passende ondersteuning af. Kom terug op die afspraak en stel je aanpak bij als dat nodig is.
Lees hoe je van observatie naar een begeleidingsafspraak komt →
Lees het praktijkartikel over studenten motiveren als beginnen niet lukt →
Onderzoek en mijn praktische vertaling
Ryan en Deci onderbouwen het onderscheid tussen hoeveelheid en kwaliteit van motivatie. Hun publicatie valideert het Leerenergiemodel niet. De vijf pijlers en voorbeeldvragen hierboven zijn een praktische vertaling naar studentbegeleiding.
Meer houvast voor jouw begeleiding
Probeer het gratis voorbeeld van Leerenergie en welzijn →
Wil je met collega’s dezelfde werkwijze gebruiken? De begeleidingsmethodiek hieronder bevat gesprekskaarten, invulbare werkbladen en materiaal voor een interne teamtraining.
-
Teamlicentie
Je ontvangt digitale PDF’s. Je kunt de werkbladen digitaal invullen en de kaarten printen. Op de productpagina lees je hoe je de bestanden ontvangt en mag gebruiken.