Door Judith Peinemann, onderwijskundig pedagoog en eigenaar van Studio Umoya
Studentwelzijn verdient aandacht omdat het gaat om studenten zelf: hoe het met hen gaat, hoe zij zich verbonden voelen en welke ruimte zij ervaren om te leren. Ook goede resultaten kunnen samengaan met veel spanning. In begeleiding is daarom zowel het leren als de ervaring van de student van belang.
Studiesucces wordt vaak zichtbaar in resultaten, aanwezigheid en voortgang. Daarachter zitten ook de omstandigheden waarin iemand leert. Onderzoek geeft aanknopingspunten om die samenhang beter te begrijpen. Wat dit voor één student betekent, onderzoek je in gesprek.
Welzijn krijgt aandacht in het dagelijkse onderwijs
In een les, feedbackgesprek of begeleidingsmoment kun je vragen wat al lukt, wat de student belangrijk vindt en welke steun helpt. Maak verwachtingen begrijpelijk, bied invloed op de aanpak en zorg dat duidelijk is bij wie de student terechtkan. Vraag ook hoe de student dat ervaart.
Een waarderende blik betekent dat je concreet maakt wat de student al bijdraagt. Bijvoorbeeld: “Je stelde een vraag toen je vastliep. Wat hielp je om dat te doen?” Zo onderzoek je samen welke eigen keuzes, relaties en omstandigheden het leren ondersteunen. Wat moeilijk is, krijgt daarbij eveneens ruimte.
Kijk zorgvuldig wanneer leren vastloopt
Een student die opdrachten laat inlevert of weinig deelneemt, kan daar verschillende redenen voor hebben. Beschrijf eerst wat je opmerkt en vraag naar de ervaring van de student: “Je hebt twee opdrachten nog niet ingeleverd. Hoe gaat het op dit moment met die opdrachten en met jou?”
Onderzoek ook wanneer iets wél lukt en wat daaraan bijdraagt. Vraag welke stap de student wil zetten en welke ondersteuning daarbij past. Het gesprek kan aanleiding geven om de taak, de begeleiding of de omstandigheden opnieuw te bekijken.
Samen een drukke week onderzoeken
Fictief praktijkvoorbeeld
Een student loopt achter met opdrachten. In het gesprek vertelt die over drie avonden betaald werk en een drukke stageweek. Samen bekijken jullie wat er wordt gevraagd, waar het knelt en wat al helpt om overzicht te houden.
De student kiest een eerste onderdeel om aan te werken en vertelt welke steun daarbij nodig is. Jullie onderzoeken ook of de verwachtingen vanuit school en werkplek samen haalbaar zijn. Misschien vraagt dat om afstemming over een deadline of een aanpassing in de begeleiding.
Bespreek wat de student zelf kan kiezen en welke afstemming jij op je neemt. Leg vast wie wat doet en wanneer jullie terugkijken. Vraag dan: “Wat is gelukt? Was de afspraak haalbaar? Hoe gaat het met je, en wat hebben we nog aan te passen?”
Kijk als team ook naar de leeromgeving
Bekijk waar jullie als team invloed op hebben: de spreiding van opdrachten, bereikbaarheid van begeleiders, omgang met vragen en afstemming met de werkplek. Betrek studenten bij wat zij daarin ervaren. Kies één verbetering en spreek af hoe jullie nagaan of die helpt.
In mijn Leerenergiemodel verken je betekenis, autonomie, competentie, relatie en energie & herstel. Het is een praktisch kijkkader om samen vragen te stellen en een passende stap te kiezen. Op de pagina over de onderbouwing licht ik toe welke inzichten ik gebruik en hoe ik die vertaal.
Wat onderzoek laat zien
Howard, Slemp en Wang (2025) verbinden ondersteuning van autonomie, competentie en relatie met onder meer betrokkenheid en aspecten van welzijn. Het gaat om verbanden in verschillende onderwijscontexten; daarmee staat het effect van een specifieke begeleidingsaanpak niet vast.
Madigan en Curran (2021) vonden in een meta-analyse een verband tussen meer burnoutklachten en lagere studieprestaties. Dat is een specifiek onderzoeksverband, geen volledige beschrijving van studentwelzijn of een afzonderlijk resultaat voor het Nederlandse mbo.
Dopmeijer en collega’s (2024) beschrijven hoe prestatiedruk en stress bij mbo-studenten samenhangen met stapelende verantwoordelijkheden en ervaren steun. Hun onderzoek biedt aanknopingspunten voor begeleiding en afstemming. De vragen en het praktijkvoorbeeld hierboven zijn mijn pedagogische vertaling; zij zijn geen afzonderlijk onderzochte interventie.
- Howard, Slemp en Wang (2025) over ondersteuning van psychologische behoeften
- Madigan en Curran (2021) over burnoutklachten en studieprestaties
- Dopmeijer e.a. (2024) over prestatiedruk en stress in het mbo
Studentwelzijn verbinden aan jullie praktijk
Willen jullie als team werken aan passende begeleiding en een leeromgeving die studentwelzijn ondersteunt? Bekijk de training welzijn en leerenergie of bespreek jullie vraag.