Door Judith Peinemann · Studio Umoya
Je wilt iets bespreken met je leidinggevende. Er komt steeds werk bij, een opmerking blijft door je hoofd gaan of je weet niet goed wat er van je wordt verwacht.
In gedachten heb je het gesprek misschien al gevoerd. Je weet wat je dwarszit. Maar zodra je wilt beginnen, ga je twijfelen. Is het wel belangrijk genoeg? Had ik het eerder moeten zeggen? En hoe zal de ander reageren?
Een voorbereiding kan helpen om helder te krijgen wat je wilt bespreken en wat je nodig hebt. Je hoeft vooraf niet voor iedere reactie een antwoord klaar te hebben.
Wat wil je dat de ander begrijpt?
Begin bij een concrete situatie. Wat gebeurde er? Wat werd er gezegd of gevraagd? En wat betekende dat voor jouw werk?
“Er wordt geen rekening met mij gehouden” kan beschrijven hoe jij het ervaart. Om dat samen te onderzoeken, helpt het om een voorbeeld te geven. Wanneer merkte je dat? Wat had je toen nodig? Zo kan je leidinggevende beter begrijpen waar jouw vraag vandaan komt.
Kijk ook naar momenten waarop het wel goed gaat. Wanneer zijn verwachtingen helder? Wanneer lukt het om grenzen of vragen te bespreken? Misschien zit daar al iets in waarop je kunt voortbouwen.
Bepaal daarna wat je met dit gesprek wilt bereiken. Wil je een toelichting, een keuze over prioriteiten of een andere werkafspraak? Dat maakt het makkelijker om te kiezen waarmee je begint.
Een voorbeeld: alles lijkt even belangrijk
Het volgende voorbeeld is bedacht.
Je hebt drie opdrachten die vrijdag af moeten zijn. Op donderdag krijg je een spoedklus erbij. Je ziet dat het binnen je beschikbare uren niet gaat lukken. Eerder heb je extra gewerkt om alles toch af te krijgen. Nu wil je bespreken hoe jullie de keuzes maken.
Je zou kunnen beginnen met:
“Ik wil mijn planning met je bespreken. De drie lopende opdrachten moeten vrijdag af. Gisteren kwam de spoedklus erbij. Binnen mijn beschikbare uren kan ik niet alles afronden. Welke opdracht krijgt voorrang en wat kan later?”
Je maakt duidelijk wat er speelt en welk besluit je nodig hebt. Misschien heeft je leidinggevende andere informatie over de deadlines. Misschien is er nog geen keuze gemaakt. Dat kan in het gesprek op tafel komen.
Je kunt ook je eigen aandeel benoemen:
“Ik heb eerder extra werk aangenomen zonder te zeggen wat dat voor de rest van mijn planning betekende. Dat wil ik voortaan eerder bespreken. Daarvoor heb ik duidelijkheid nodig over wat voorrang krijgt.”
Daarmee maak je zichtbaar wat jij kunt doen en waarvoor afstemming nodig is. Keuzes over de hoeveelheid werk, mensen en prioriteiten vragen ook iets van de organisatie.
Als de reactie anders is dan je had gehoopt
Je leidinggevende kan anders naar de situatie kijken. Probeer te begrijpen waar het verschil zit en houd je concrete vraag erbij.
Als de reactie is dat iedereen het druk heeft, kun je zeggen:
“Dat begrijp ik. Voor mijn planning heb ik nog steeds een keuze nodig. Welke opdracht kan wachten?”
Heeft je leidinggevende meer tijd nodig, bespreek dan wanneer jullie erop terugkomen en wat je tot die tijd doet.
Ook mag je even zoeken naar woorden. Je kunt zeggen: “Ik merk dat ik mijn punt nog niet goed uitleg. Ik wil even terug naar het voorbeeld.” Daarmee kun je opnieuw beginnen bij wat je wilt bespreken.
Sluit af door te controleren of jullie hetzelfde hebben begrepen. Wat is besloten? Wie pakt iets op? En wanneer kijken jullie of de afspraak werkt? Een korte samenvatting kan daarbij helpen.
Jouw voorbereiding is één deel van het gesprek
Hoeveel ruimte er voor jouw vraag is, hangt ook af van de reactie van je leidinggevende en van wat binnen de organisatie gebruikelijk is. Je bent niet in je eentje verantwoordelijk voor een gesprek waarin beiden kunnen zeggen wat er speelt.
Verwacht je nadelige gevolgen of speelt intimidatie mee, dan kan het verstandig zijn eerst steun te zoeken bij een passende contactpersoon, zoals een vertrouwenspersoon. Vraag wat diegene voor je kan doen en hoe met je informatie wordt omgegaan.
Elizabeth Morrison beschrijft in haar onderzoeksoverzicht factoren die samenhangen met het delen of achterhouden van ideeën en zorgen tegenover hoger geplaatsten. De voorbereiding in dit artikel is een praktische uitwerking; deze gespreksaanpak is in dat overzicht niet getoetst.
Bron: Morrison, E. W. (2014). Employee Voice and Silence. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 1, 173–197. Lees over de publicatie.
Gratis gesprekshulp Dit wil ik bespreken
Met vier stappen bereid je één gesprek voor. Je houdt feiten en aannames uit elkaar, kiest een gespreksdoel en schrijft een open vraag en een concreet verzoek. Het voorbeeldblad helpt je om je opening te oefenen en na afloop terug te kijken.
Gratis invulbare PDF van twee A4’s: één invulblad en één pagina met een uitgewerkt voorbeeld, oefening en terugblik. Download het bestand om het digitaal in te vullen of print het uit.
Download gratis gesprekshulp (PDF)
Samen kijken naar jouw werksituatie
In werknemerscoaching kijken we naar wat er speelt, wat al lukt en waar jij invloed op hebt. We maken concreet wat je wilt bespreken, welke steun je nodig hebt en wat een passende volgende stap kan zijn. Je kunt het gesprek ook oefenen. Ik werk daarbij vanuit toegepaste sociale psychologie.
Online · 60 minuten · €85 per gesprek.
Reactie plaatsen
Reacties