Door Judith Peinemann · Studio Umoya
“Dat hadden we toch afgesproken?”
Je collega zou iets aanleveren, maar het is er nog niet. Jij wilt verder en moet wachten. Misschien los je het zelf maar op. En ondertussen denk je: waarom moet ik hier steeds achteraan?
Zo’n moment gaat over de taak die blijft liggen. Het kan ook iets doen met de samenwerking. Je begint je af te vragen of je op de ander kunt rekenen. Terwijl je misschien nog niet weet waarom de afspraak niet is nagekomen.
Daar begint voor mij het gesprek. Wat hadden jullie afgesproken? Wat heeft ieder daarvan begrepen? En wat maakte dat het deze keer niet lukte?
Wat voor jou duidelijk is, kan voor de ander iets anders betekenen
“We zorgen dat het op tijd klaar is” klinkt als een afspraak. Maar wanneer is op tijd? En wie doet welk deel?
Ook woorden als verantwoordelijkheid, initiatief en goede samenwerking vragen om uitleg. Wat verwacht je dan dat iemand doet? En weet de ander dat ook?
Vanuit toegepaste sociale psychologie kijk ik naar het gedrag én de situatie waarin dat gedrag ontstaat. Iemand kan een afspraak vergeten zijn. Er kan ook informatie ontbreken, onduidelijkheid zijn over de taakverdeling of ander werk voorrang hebben gekregen. Dat moet je samen onderzoeken. De gevolgen voor het werk mogen daarbij gewoon op tafel komen.
Van ergernis naar een gesprek over de afspraak
Het volgende voorbeeld is bedacht.
Je maakt samen met een collega een klantvoorstel. De berekening zou vrijdag klaar zijn. Op maandag ontbreekt die nog en jij kunt het voorstel daardoor niet afronden.
UBAA kan helpen om dit gesprek voor te bereiden: uitspreken, bespreken, afspreken en aanspreken.
Uitspreken begint bij wat er is gebeurd.
“We hadden afgesproken dat de berekening vrijdag in het bestand zou staan. Die ontbreekt nog. Daardoor kan ik het voorstel niet afronden. Kunnen we bespreken hoe dat is gegaan?”
Je benoemt de afspraak en het gevolg. Daarmee geef je de ander iets concreets om op te reageren.
Bespreken betekent dat je ook wilt begrijpen wat er speelt.
Vraag wat je collega had begrepen, waar het vastliep en wat er nodig was om verder te kunnen. Kijk ook naar je eigen aandeel. Was jouw vraag duidelijk? Had je informatie moeten aanleveren? Wanneer lukte een vergelijkbare afspraak wél, en wat was er toen anders?
Stel dat je collega op inkoopprijzen wachtte. Jij dacht dat diegene ze zou opvragen. Je collega verwachtte ze van jou. Dan hebben jullie iets te bespreken over de taakverdeling én over het eerder aangeven dat het werk vastloopt.
Afspreken vraagt om een volgende stap die uitvoerbaar is.
“Beter communiceren” is nog ruim. Maak duidelijk wie wat doet, wanneer het klaar is en hoe jullie laten weten dat iets niet lukt.
“Jij vraagt vandaag de prijzen op. Morgen vóór tien uur laat je weten of je verder kunt. Ontbreken ze dan nog, dan bespreken we met de projectleider wat dat voor de planning betekent.”
Controleer ook of er tijd en ruimte is om de afspraak uit te voeren. Soms is een besluit over prioriteiten of extra ondersteuning nodig.
Aanspreken betekent dat je erop terugkomt.
Bespreek wat is gelukt en wat nog aandacht vraagt. Blijft dezelfde afspraak mislopen, benoem dan het patroon en de gevolgen. Kijk welk besluit nodig is en wie dat kan nemen. Je kunt als collega duidelijk maken wat jij nodig hebt; een besluit over taakverdeling of functioneren hoort bij degene die daarvoor verantwoordelijk is.
Wat je hiermee zichtbaar maakt in een team
Bij teamcultuur gaat het ook over deze dagelijkse momenten. Wat gebeurt er als iemand aangeeft dat het niet lukt? Worden verwachtingen besproken? Kun je om hulp vragen? En komen jullie terug op wat is afgesproken?
Je kunt samen kijken of afspraken duidelijker worden, belemmeringen eerder op tafel komen en het werk uitvoerbaar is. Dan heb je iets concreets om op terug te kijken.
Onderzoek van Amy Edmondson onder 51 teams in één productiebedrijf laat een samenhang zien tussen psychologische veiligheid en leergedrag in teams. UBAA gebruik ik als praktische gespreksstructuur; deze vier stappen zijn in dat onderzoek niet getoetst.
Bron: Edmondson, A. (1999). Psychological Safety and Learning Behavior in Work Teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383. Lees de publicatie.
Met je team aan de slag
Bij Studio Umoya werk ik vanuit toegepaste sociale psychologie aan feedback en teamcultuur. In een workshop of teamsessie onderzoeken we situaties uit jullie werk. Wat gebeurt er, welke verwachtingen spelen mee en wat kunnen jullie anders doen of afspreken?
Reactie plaatsen
Reacties