De verwachtingenlens: Hoe verwachtingen gedrag sturen in de klas

De Verwachtingenlens is een gratis reflectietool voor leerkrachten in het basisonderwijs, gebaseerd op inzichten uit de toegepaste sociale psychologie. De tool helpt om bewust stil te staan bij de verwachtingen die we hebben van leerlingen of groepen, en bij de invloed daarvan op ons kijken en handelen.

In het onderwijs werken verwachtingen vaak onbewust door. Wat we verwachten, bepaalt wat we zien. Wat we zien, stuurt hoe we reageren. De Verwachtingenlens maakt dit proces zichtbaar en helpt om het gesprek met jezelf en met collega’s te verdiepen.

Wat is de verwachtingenlens

De verwachtingenlens is een digitaal reflectieblad dat leerkrachten ondersteunt bij het onderzoeken van hun eigen verwachtingen. De tool helpt om te herkennen hoe verwachtingen ontstaan, hoe ze doorwerken in waarneming en hoe ze het pedagogisch handelen beïnvloeden.

Niet om jezelf te beoordelen, maar om met meer bewustzijn en openheid te kijken.

Hoe werkt de verwachtingenlens

De tool bestaat uit vier samenhangende reflectiestappen:

• Het benoemen van je verwachting

• Onderzoeken wat je daardoor vooral ziet

• Reflecteren op het effect op je handelen

• Bewust bijstellen waar dat helpend is

Deze stappen zijn gebaseerd op bekende sociale-psychologische mechanismen, zoals het Pygmalion-effect en self-fulfilling prophecy, vertaald naar de onderwijspraktijk.

Wanneer gebruik je deze tool

De Verwachtingenlens is helpend:

• bij terugkerende patronen bij een leerling of groep

• wanneer gedrag je blijft bezighouden

• ter voorbereiding op een gesprek

• in overleg met een collega of intern begeleider

• als kort professioneel reflectiemoment

Voor wie

Deze gratis tool is bedoeld voor:

• leerkrachten in het basisonderwijs

• intern begeleiders

• onderwijsprofessionals die bewust en zorgvuldig willen kijken

Wat deze tool wel en niet is

De Verwachtingenlens:

• is gebaseerd op toegepaste sociale psychologie

• ondersteunt reflectie en professioneel bewustzijn

De tool:

• is geen methode

• is geen analyse- of diagnose-instrument

• geeft geen kant-en-klare oplossingen